پیش‌نویس طرح بازیافت زباله‌های الکترونیک تهیه شده است

در پی انتشار اخبار مربوط به زباله های الکترونیکی و پیگیریهای خبرگزاری مهر سرانجام سازمان حفاظت محیط زیست با همکاری دفتر الکترونیک وزارت صنایع پیش نویس طرح بازیافت زباله های الکترونیک را تهیه کردند. کارشناس مسئول پسماندهای ویژه سازمان حفاظت محیط زیست کشور با اعلام این خبر به خبرنگار مهر گفت : با توجه به اهمیت و ارزش زباله های الکترونیک از یکسو و همچنین خطرهای دفع غیر علمی و غیر کارشناسی این زباله ها از سوی دیگر که خطرهای زیادی برای محیط زیست دارد این سازمان پس از رایزنیهای بسیار با متخصصین و فعالان محیط زیست سرانجام پیش نویس طرح بازیافت زباله های الکترونیکی را تدوین کرد.

سید مسعود ضیا دزفولی در ادامه با اشاره به لزوم همکاری همه نهادی ذیربط در این باره افزود : این طرح که هم اکنون در مرحله پیش نویس است در چند جلسه آینده نهایی می شود که در همین زمینه با نهادها و دستگاههای دولتی دیگر و همچنین مسئولان بخش خصوص و وارد کنندگان بزرگ این قطعات مشورت خواهد شد تا کمک های لازم را برای احداث کارخانه های مورد نیاز بازیافت این زباله ها در نقاط مختلف کشور و شهرکهای صنعتی انجام شود.

در همین حال کارشناسان محیط زیست معتقدند با توجه به اینکه بسیاری از قطعات دستگاههای رایانه ای “الکترومگنتیک” هستند اگر به صورت درست و کارشناسانه دفع نشوند با تشعشعاتی که از خود بروز می دهند سلامتی انسانها را با خطر جدی روبرو خواهند کرد. در قطعات “الکترومگنتیک” امواج به صورت عمود بر هم منتشر می شود که برای انسانها بسیار خطرناک است. درست مانند کاری که دستگاههای مایکروویو انجام می دهند و مواد غذایی را از درون می پزند این تشعشعات نیز می توانند تاثیرات خطرناک و مخرب ژنتیکی بر بدن انسانها گذاشته و علاوه بر آسیب رساندن به اندامهای داخلی بدن موجب متولد شدن کودکان ناقص الخلقه نیز شوند. و به همین دلیل نیز بهترین راهکار برای مقابله با این معضل بازیافت این زباله است.

چون هنوز هیچ راهکار درستی برای دفع و یا بازیافت این زباله ها در کشور نداریم بهترین کار در این زمینه نگه داری و دور نریختن این قطعات و پسماندها تا زمان یافتن راه حل مناسب است سید مسعود ضیا دزفولی بر اساس قوانین جهانی زباله های الکترونیکی و الکتریکی (wee) بازیافت این نوع زباله ها به میزان چهار کیلوگرم به ازای هر نفر الزامی است. به موجب این قانون تولید کنندگان موظف هستند بودجه طرحهای بازیافت این نوع زباله ها را تامین کنند و خرده فروشان خدمات بازپس گیری را در اختیار مشتریان قرار دهند.

کارشناس مسئول پسماندهای ویژه سازمان حفاظت محیط زیست کشور گفت : چون هنوز هیچ راهکار درستی برای دفع و یا بازیافت این زباله ها در کشور نداریم بهترین کار در این زمینه نگه داری و دور نریختن این قطعات و پسماندها تا زمان یافتن راه حل مناسب که البته خیلی هم دور نیست است، هر چند که نگه داری این قطعات هزینه ها و خطراتی دارد ولی با توجه به اینکه در منازل شخصی اگر قرار بر نگه داری باشد هجم آن در اندازه ای نیست که خطر ساز باشد و در دستگاههای دولتی نیز که میزان آنها زیاد است محلی برای آن وجود دارد راه حل نگه داری فعلأ بهترین کار است.دزفولی در پاسخ به پرسش خبرنگار مهر در رابطه با وضعیت بخش خصوصی و نوع تعامل سازمان محیط زیست با آنها گفت : از همه مارکهای معروف و وارد کنندگان اصلی قطعات و دستگاههای الکترونیک کشور استعلام کردیم که آیا واحد بازیافت در این رابطه دارند که اکثر مطلق آنها جوابشان منفی بود و در پیش نویس تهیه شده به این مسائل توجه جدی شده است و با توجه به وضعیت کشور و اینکه وارد کنندگان چه قطعاتی را وارد می کنند به دنبال این هستیم تا روشهای مختلف را بررسی تا در نهایت بهترین مدل را برای بازیافت و تأمین هزینه این کار انجام دهیم.

پیش از این باقر بحری رئیس کمیسیون سخت افزار نظام صنفی رایانه یی در خصوص اقدامات کشور در حوزه زباله های الکترونیکی گفته بود: در ایران بیش از چهار میلیون رایانه از دور خارج شده وجود دارد و این در حالی است که نه سازمان بازیافت و نه محیط زیست هنوز هیچ برنامه یی برای جمع آوری و بازیافت زباله های الکترونیکی ندارند و با توجه به اینکه هر رایانه رومیزی دارای ۳۲ درصد پلاستیک، نزدیک به هفت درصد سرب، ۴۱ درصد آلومینیوم و مقداری طلا، نقره و آهن و همچنین مقادیری فلزات سنگین و خطرناک مانند کادمیوم، جیوه و آرسنیک است، می توان محاسبه کرد بازیافت چهار میلیون رایانه، به جداسازی چه حجم عظیمی از عناصر ارزشمند و عناصر خطرناک خواهد انجامید که می تواند علاوه بر صرفه اقتصادی، جلوی خطرات زیست محیطی را نیز بگیرد بنابراین دفن یا سوزاندن این زباله ها سبب ورود عناصر سنگین به آبهای زیرزمینی و گازهای سمی به محیط زیست می شود. دزفولی در ادامه با اشاره به اقتصادی بودن و درآمد زایی بالای طرحهای بازیافت زباله های الکترونیک گفت : همین حالا هم سرمایه گذار خارجی در این باره پیش نهادهای جدی به ما داده است که در صورت ارائه تضمینهای لازم به او پیشرفته ترین کارخانه بازیافت بر اساس استانداردهای روز اروپا را در کشور احداث خواهد کرد، اگر هم سرمایه گذار بخش خصوصی داخلی نیز برای این کار پیش قدم شود با هماهنگیهایی که با وزارت صنایع انجام داده ایم تسهیلات خوبی داده خواهد شد و همینطور کمکهای زیادی از سوی صندوق ملی محیط زیست به او داده خواهد شد ولی باید این را هم گفت تا زمانی که متولی اصلی این کار مشخص نشود نمی توان برای این مسئله اقدام کرد چرا که سرمایه گذار باید بداند با چه کسی طرف است.

از هر تن زباله موبایل اگر به صورت اصولی بازیافت شود می توان ۱۵۰ تا ۳۰۰ گرم طلا بدست آورد به گزارش خبرگزاری مهر پسماندهای رایانه های و الکترونیکی به معادن طلای داخل شهر معروف هستند و در صورتی که با روش اصولی بازیافت شوند می توان فلزات متعددی را از آنها استخراج کرد به نحوی که از یک تن زباله موبایل می توان ۱۵۰ تا ۳۰۰ گرم طلا بدست آورد ضمن اینکه پلاتین ونقره نیز از دیگر فلزات گرانبهایی است که در بازیافت اصولی می توان بدست آورد و این در حالی است که در معادن طلایی که اقتصادی به حساب می آیند در هر تن سنگ معدن بین ۲۰ تا ۳۰ گرم طلا یافت می شود.

کارشناسان معتقدند نگاه ویژه و هدفمند به پسماندهای رایانه ای و الکترونیکی در کشور بی تردید آنها را از تهدید به فرصت تبدیل می کند. مسئله ای که سازمانهای ذیربط همچون وزارت صنایع، سازمان حفاظت محیط زیست، موسسه استاندارد تحقیقات صنعتی،وزارت ارتباطات و مخابرات، وزارت بازرگانی و … باید سالها پیش از این به آن توجه می کردند.کارشناس مسئول پسماندهای ویژه سازمان حفاظت محیط زیست کشور در ادامه گفتگو با خبرگزاری مهر با اشاره به کمبودهایی که در این راه وجود دارد گفت : بخش خصوصی ما هنوز به مزیتها و سودهای این کار آشنا نیست و اگر آگاه شود مطمئنأ در این بخش سرمایه گذاری خواهد کرد.

دزفولی در رابطه با پیش بینی زمان اجرایی شدن این طرح و احتمال راه اندازی کارخانه بازیافت زباله های الکترونیکی در کشور نیز گفت: کار ما یعنی تهیه پیش نویس چون در دست خودمان بود و هماهنگیهای خوبی هم با وزارت صنایع داشتیم در مشکل چندانی ندارد و در چند جلسه آتی نهایی می شود اما بعد از آن چون دستگاههای دیگر و تولید کنندگان و واردکنندگان قطعات الکترونیک کشور به بحث وارد می شوند و به صورت کارشناسی روی مواد مختلف و عنصرهای موجود در این قطعات بررسی و میزان ارزش و خطر آنها محاسبه می شود نمی توان پیش بینی کرد چه مدت طول می کشد ولی امیدوارم تا ۶ ماه آینده اجرایی شود. این کارشناس در پایان در توصیه خود به مردم و مسئولان سازمانها و دستگاههای مختلف دولتی گفت: پیشنهاد می کنم که هم مردم و هم مسئولان اگر قطعات و دستگاههای الکترونیکی دورریختنی دارند فعلأ از دور ریختن آنها دست نگه دارند تا این طرح نهایی و اجرا شود چرا که دفع این زباله ها همراه با زباله های معمولی شهر خطرات جبران ناپذیری را برای محیط زیست به همراه خواهد داشت.

سرمایه گذار خارجی در این باره پیش نهادهای جدی داده است که در صورت ارائه تضمینهای لازم پیشرفته ترین کارخانه بازیافت بر اساس استانداردهای روز اروپا را در کشور احداث خواهد کرد پیش از این نیز حسین اصیلیان معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست در گفتگو با خبرنگار مهر گفته بود: میزان تولید پسماندهای الکترونیکی و رایانه ای در هر منطقه جغرافیایی ارتباط مستقیمی با میزان جمعیت آن منطقه دارد و در کلان شهرهایی مثل تهران بیشترین میزان پسماند رایانه ای و الکترونیکی تولید می شود از سویی دیگر و با توجه به اینکه وزارتخانه ها و سازمانهای دولتی بیشترین سهم را در مصرف تجهیزات الکترونیکی و رایانه ای دارند بنابراین اصلی ترین تولید کنندگان این نوع زباله ها در ایران را تشکیل می دهند که بررسیهای خبرنگار مهر حاکی از آن است که سهم وزارتخانه ها، سازمانها و نهادهای دولتی در تولید پسماندهای الکترونیکی و رایانه ای بیش از ۸۵ درصد است.

هم اکنون در تهران افرادی در امر خرید قطعات قدیمی و رایانه های مستهلک در محله شوش به صورت متمرکز فعالیت می کنند و به نوعی این زباله های خطرناک را به این شکل بازیافت می کنند که بررسیهای خبرنگار مهر حاکی از آن است که هر یک از این فعالان سالانه ۱۵ تا ۲۰ میلیون تومان از بابت تجارت قطعات دسته دوم و قدیمی رایانه به دست می آورند بدون آنکه بدانند فعالیت و قرار گرفتن در مجاورت این قطعات در دراز مدت می تواند آسیبهای جدی و فراوانی به اندامهای داخلی و ساختار ژنتیکی آنها وارد کند. بنا بر روال معمول قطعات رایانه به صورت اجزای تفکیک شده وارد ایران می شود و طبق برآوردها طی چند سال اخیر هر ساله یک میلیون و ۲۰۰ هزار تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار رایانه در ایران مونتاژ شده است و با توجه به اینکه از سال ۱۳۷۰ رایانه وارد ایران شده و اولین محموله تقریبا شامل ۱۰ هزار رایانه بوده است می توان محاسبه کرد که تاکنون به طور تقریبی چند رایانه وارد و چه میزان از دور خارج شده است . در دنیا بر اساس گزارش سازمان ملل بین ۲۰ تا ۵۰ میلیون تن زباله الکترونیکی در سال دفع شده و کشور آمریکا بزرگترین تولید کننده این زباله ها در جهان محسوب می شود.

ارائه شده در بازیاب